Nguồn tài nguyên thực vật của Điện Biên đặc biệt phong phú. Hiện toàn tỉnh có 5 trong số 6 ngành thực vật bậc cao của hệ thực vật Việt Nam, với tổng số 1.923 loài thuộc 780 chi và 196 họ. Đáng chú ý, có 41 loài quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam (2007), Danh lục đỏ IUCN và Nghị định 32/2006/NĐ-CP như: pơ mu, nghiến, lát hoa, hoàng liên, lan kim tuyến, trọng lâu nhiều lá… Đây là những loài có giá trị lớn về khoa học, kinh tế và dược liệu. Ngoài ra, trong tổng số các loài thực vật, nhóm cây làm thuốc chiếm tỷ lệ cao với 384 loài, tương đương 19,96%; nhóm cây cho gỗ có 279 loài, chiếm 14,51%.
Không chỉ phong phú về thực vật, hệ động vật rừng của Điện Biên cũng rất đa dạng. Theo số liệu được nêu trong bài báo, toàn tỉnh ghi nhận 55 loài thú, trong đó nhiều loài vừa có trong Sách đỏ Việt Nam 2007 vừa có trong Nghị định 32/2006 như: Khỉ mặt đỏ, voọc xám, vượn má trắng, tê tê vàng, báo hoa mai... Bên cạnh đó còn có 188 loài chim, trong đó 12 loài quý hiếm như Niệc cổ hung, gà tiền mặt vàng, gà lôi trắng, hồng hoàng, đuôi cụt nâu…; cùng 38 loài bò sát và 14 loài ếch nhái quý hiếm. Hệ sinh thái thủy vực của tỉnh cũng ghi nhận 174 loài thực vật nổi, 79 loài động vật nổi, 101 loài động vật đáy và 175 loài cá. Những số liệu trên cho thấy Điện Biên sở hữu nguồn tài nguyên sinh học có giá trị lớn không chỉ đối với địa phương mà còn đối với khu vực Tây Bắc.
Tuy nhiên, đa dạng sinh học của tỉnh đang chịu nhiều tác động tiêu cực từ hoạt động phát triển kinh tế - xã hội và biến đổi khí hậu. Theo báo cáo, từ năm 2020 đến nay, số vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp tăng từ khoảng 180 - 260 vụ mỗi năm; diện tích rừng bị mất do chặt phá và khai thác trái phép tăng từ khoảng 60 - 80ha lên tới 110 - 130ha. Tình trạng đốt nương làm rẫy, săn bắt động vật hoang dã, khai thác lâm sản trái phép và mở rộng đất sản xuất đang khiến nhiều loài động, thực vật quý hiếm bị suy giảm số lượng và thu hẹp môi trường sống.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải bảo vệ đa dạng sinh học tại tỉnh Điện Biên. Việc bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái không chỉ giúp giữ gìn nguồn gen quý hiếm mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giảm thiên tai và phát triển kinh tế bền vững. Các ngành chức năng cần tăng cường quản lý, bảo vệ rừng, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm Luật Lâm nghiệp, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ động vật hoang dã và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên.
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Đa dạng sinh học 22/5/2026 với chủ đề “Hành động của địa phương cho hiệu quả toàn cầu”, mỗi địa phương và mỗi người dân cần chung tay bảo vệ thiên nhiên bằng những hành động thiết thực như bảo vệ rừng, không săn bắt động vật hoang dã, sử dụng tài nguyên hợp lý và giữ gìn môi trường sống. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành chức năng mà còn là nhiệm vụ chung nhằm bảo vệ hệ sinh thái và phát triển bền vững cho hôm nay và các thế hệ mai sau./.
Hải Hậu – CDC Điện Biên
