Những năm gần đây, mặc dù tình hình tội phạm mua bán người ở Việt Nam có xu hướng giảm về số vụ được phát hiện, song vẫn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, nhu cầu tìm việc làm, kết hôn hoặc xuất khẩu lao động để dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân. Theo các cơ quan chức năng, mỗi năm nước ta vẫn phát hiện hàng trăm vụ việc liên quan đến mua bán người với hàng trăm nạn nhân bị đưa ra nước ngoài hoặc bị mua bán trong nước nhằm mục đích bóc lột sức lao động, bóc lột tình dục, cưỡng ép kết hôn hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật khác.

Nạn nhân chủ yếu là phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc thiếu kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ. Không ít trường hợp vì mong muốn có việc làm ổn định, cải thiện cuộc sống mà dễ dàng tin vào những lời mời gọi hấp dẫn. Đáng lo ngại hơn, nhiều vụ việc cho thấy nạn nhân bị chính người quen, bạn bè hoặc người thân lợi dụng lòng tin để lừa bán.

Hậu quả của mua bán người vô cùng nặng nề. Nạn nhân không chỉ bị bóc lột, ngược đãi, xâm hại về thể chất mà còn phải chịu những tổn thương sâu sắc về tinh thần, nhiều người mang theo nỗi ám ảnh, mặc cảm và khó khăn trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Đối với gia đình, đó là nỗi đau mất mát, chia ly; đối với xã hội, loại tội phạm này làm gia tăng các hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và xâm phạm nghiêm trọng các giá trị nhân văn.

Nguyên nhân của tình trạng mua bán người xuất phát từ nhiều yếu tố như điều kiện kinh tế còn khó khăn ở một số địa phương, nhận thức và kỹ năng phòng vệ của người dân còn hạn chế, trong khi các đối tượng phạm tội ngày càng lợi dụng hiệu quả không gian mạng để tiếp cận nạn nhân. Chúng thường giả danh doanh nghiệp tuyển dụng, người môi giới hôn nhân, người quen hoặc tạo lập các mối quan hệ tình cảm trên Facebook, Zalo, TikTok nhằm tạo lòng tin rồi dụ dỗ nạn nhân đi làm, đi du lịch hoặc ra nước ngoài trước khi thực hiện hành vi phạm tội.

Trước thực trạng đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và giải pháp nhằm tăng cường công tác phòng, chống mua bán người; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nâng cao hiệu quả đấu tranh, triệt phá các đường dây tội phạm, giải cứu và hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, để ngăn chặn hiệu quả loại tội phạm này, sự vào cuộc của các cơ quan chức năng cần đi đôi với ý thức cảnh giác và trách nhiệm của mỗi người dân.

Mỗi cá nhân cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật, nhận diện các thủ đoạn của tội phạm mua bán người; không tin vào những lời hứa hẹn "việc nhẹ, lương cao" hoặc các lời mời đi lao động, kết hôn ở nước ngoài khi chưa được kiểm chứng. Các gia đình cần quan tâm giáo dục con em kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn; kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc có người mất tích bất thường. Đồng thời, cộng đồng cần chung tay hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cuộc sống bằng sự cảm thông, chia sẻ, không kỳ thị hay phân biệt đối xử.

Hưởng ứng Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người 30/7, mỗi người hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực, nâng cao ý thức cảnh giác cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Mỗi hành động thiết thực hôm nay sẽ góp phần ngăn chặn tội phạm mua bán người, bảo vệ quyền con người, giữ gìn hạnh phúc của mỗi gia đình và xây dựng một xã hội an toàn, văn minh, nhân ái./.

Hải Hậu – CDC Điện Biên