Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có nhiều chất độc hại. Nicotine làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp và gây co mạch; carbon monoxide làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu. Đồng thời, các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Hút thuốc còn liên quan đến nhiều bệnh lý tim mạch khác như bệnh động mạch vành, bệnh mạch máu não, bệnh động mạch ngoại biên và phình động mạch chủ. Nguy cơ mắc bệnh càng cao nếu người hút thuốc đồng thời bị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, thừa cân, béo phì hoặc ít vận động.

Không chỉ người hút thuốc trực tiếp chịu ảnh hưởng. Người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc cũng có nguy cơ đối với sức khỏe tim mạch. WHO khẳng định không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn. Khói thuốc thụ động có thể gây bệnh mạch vành và đột quỵ; mỗi năm có hơn 1,6 triệu người không hút thuốc tử vong sớm do phơi nhiễm với khói thuốc thụ động trên toàn cầu. Vì vậy, tạo dựng môi trường không khói thuốc tại gia đình, nơi làm việc, trường học và các địa điểm công cộng không chỉ bảo vệ người không hút thuốc mà còn góp phần hỗ trợ người hút thuốc từ bỏ thói quen này.

Cai thuốc lá là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ tim mạch. Theo WHO, sau khi ngừng hút thuốc, cơ thể bắt đầu có những thay đổi tích cực: khoảng 20 phút sau khi bỏ thuốc, nhịp tim và huyết áp bắt đầu giảm; sau khoảng 12 giờ, nồng độ carbon monoxide trong máu trở về mức bình thường; trong khoảng 2–12 tuần, tuần hoàn được cải thiện. Về lâu dài, nguy cơ mắc bệnh mạch vành và đột quỵ tiếp tục giảm theo thời gian. Điều đó cho thấy dù đã hút thuốc trong nhiều năm, việc cai thuốc vẫn mang lại lợi ích cho sức khỏe và không bao giờ là quá muộn để bắt đầu.

Để bảo vệ sức khỏe tim mạch, mỗi người cần chủ động không hút thuốc, không bắt đầu sử dụng thuốc lá và tìm kiếm sự hỗ trợ cai thuốc khi cần thiết; đồng thời hạn chế phơi nhiễm với khói thuốc thụ động và xây dựng môi trường sống, làm việc không khói thuốc. Cùng với đó, cần kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu; duy trì cân nặng hợp lý; tăng cường vận động thể lực; thực hiện chế độ ăn lành mạnh, hạn chế muối, chất béo không lành mạnh và thực phẩm chế biến sẵn; hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ.

Thuốc lá không phải là nguyên nhân duy nhất của bệnh tim mạch, nhưng là một yếu tố nguy cơ quan trọng có thể phòng tránh. Không hút thuốc, cai thuốc và bảo vệ môi trường sống khỏi khói thuốc là những lựa chọn thiết thực để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều bệnh lý mạch máu, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho mỗi người, gia đình và cộng đồng./.

Nguyễn Hiền – CDC Điện Biên